Archive for the ‘Literatura’ Category

Adaptando Lovecraft

As adaptacións cinemátográficas sempre me provocaron curiosidade. Ás veces é simplemente polo feito de ver se alguén imaxinaba o libro tal e coma eu a facía ao ler. Co tempo é máis por ver se consigue crear algo propio e interesante a partir dunha obra anterior. A maioría das adaptacións non deixan de ser froito do afán por aproveitar o tirón dun éxito de ventas, pero ás veces sorpréndennos con obras marabillosas que empregan a linguaxe cinematográfica, con todo o seu potencial, para crear algo novo. Aí é donde as palabras “Based on…” collen significado, o certo e que normalmente debería por “Translated of…”.

Unha das curiosidades neste mundo é o filme “The Call Of Cthulhu” realizado a partir do relato homónimo de H.P. Lovecraft pola H.P. Lovecraft Historical Society. A produción é do 2005 ainda que a intención é que semelle de 1926. Está rodada en branco e negro e é muda. As técnicas de rodaxe emulan ás do expresionismo alemán e hai unha banda sonora de piano que acompaña a acción. Non faltan as sombras, o cartón-pedra e incluso hai unha escena con candeas e farois.

Chama a atención (por se non chegase co anterior) o feito de que un relato tan complexo, a nivel de foco e modalización narrativa, fose tan ben adaptado xa que non perde a intensidade, desconcerto e tensión do relato orixinal. Cando tiven a oportunidade de ver o filme foi unha sucesión de sorpresas, cando pensaba que non podía superarse, superábase. O momento álxido deste filme con tales pretensións historicistas e de fidelidade co autor é un intertítulo en Noregués que pon de manifesto a incomprensión oral entre dúas personaxes.

Se tedes curiosidade visitade o sitio web do filme. Hai moita información, escenas e demais cousas propias de tales lugares.

Edinburgo máis alá de Leith

Irvine Welsh tenos acostumados ao aroma do vello porto, cos seus pubs, fish&chips e demais tugurios onde as súas personaxes se refuxian do día a día gris e sen perspectivas que a vida en Edinburgo oferta á clase media.
Nesta ocasión, Secretos de alcoba de los grandes chefs (Anagrama), lévanos un pouco máis alá de Leith, paseándonos polo centro da cidade, aquel que xa Spud pisara en Porno (Anagrama) nas súas visitas á biblioteca. Mais tamén nos leva aos Estados Unidos, tanto por medio da política de Bush como por un dos protagonistas, Danny Skikinner, quen viaxa a San Francisco, cidade que nos ofrece o contrapunto ao gris e húmido frio escocés.
Esta é unha novela que non só se aparta un pouco da narrativa á que nos tiña acostumados Welsh no que se refire á espacialidade, xa que tamén aporta unha faceta fantástica que podiamos entrever en certas pasaxes de Escoria (Anagrama), pero que agora toman máis forza no desenvolvemento da trama.
Así e todo, Leith segue a estar presente, como tamén están os outros temas e motivos característicos do autor escocés. O alcol, as drogas e o fútbol aparecen como principais ocupacións e vías de escape dunha poboación que se evade así dos problemas sociais e políticos que os oprimen.
Así mesmo, tamén temos unha dose abundante de episodios alcólicos e enfrontamentos futboleros e esa grande descrición dos diferentes grupos sociais escoceses á que xa nos tiña acostumados. Non podían faltar ademais os detalles máis escatolóxicos e crus de carácter sexual, así coma a verborrea desmesurada e irreverente das personaxes e a plasmación das xergas edinburguesas.
Estamos pois ante unha nova mostra do grande talento para a narración deste escocés saído do punk (tema moi presente neste libro), que consegue situar ao lector moi próximo á acción, a pesares do desagradable que esta pode ser por momentos.

Os meus favoritos: Paul Auster

Auster é deses autores que hai que seguir. Pode ser que fiques marabillado coa lectura dun libro, pero para desfrutar completamente, é preciso coñecer o universo Auster. Os grandes temas do americano son: New York (Brooklyn en particular), o escritor, a soedade e, por riba de todo, o azar; e son comuns a case que toda a súa produción.
O meu primeiro contacto con este mundo foi por medio de Leviatán. Un libro impresionante, que mestura xéneros e no que os principais motivos do macrotexto austeriano saen á luz. Cabe destacar ese influxo grande que tiña da novela policíaca nos seus primeiros libros. Na chamada triloxía de New York isto é máis obvio, pero vemos o pouso nun libriño que leva o título de Squeeze Play (Jugada de presión) que é unha novela de detectives ao uso e que asina como Paul Benjamin, nome que levará o protagonista de Smoke.
Un dos grandes xogos da súa obra é a mestura do real co literario, fai numerosos xogos coa súa vida, seu nome, anécdotas coñecidas del… e cólaas no medio das historias provocando un efecto sorprendente, no que o autor e a personaxe chegan a fundirse nun so elemento.
A súa forma de narrar é posiblemente un dos meus maiores influxos á hora de por no papel as cousas que me pasan pola cabeza, ten ese aquel de descrición cinematográfica (se é que se lle pode chama así), que fai que vexas con claridade todo o que está contando. Eu nunca estiven en New York, e sen embargo, case me parece ver as rúas de Brooklyn, coa ponte ao fondo, os xantares no Central Park e os luxos e hipocresías de Park Avenue.
É posible que iso fixera que dera o salto ao cinema da man de Wayne Wang. Neste campo, xa non son tan forofo. Xa comentei fai uns meses o meu desencanto co filme The inner life of Martin Frost, pero é que Lulú on the bridge tampouco foi do meu agrado. Iso si, Smoke & Blue in the face si que fican na miña cabeza coma duas boas mostras do que sería Auster no cinema.
Non so no referente ao cinematográfico é que me crea certa identificación, senón no que atinxe ao azar. Eu que son mais ben descrido e que non confío para nada no destino, si que creo que o azar é ese algo que escapa ao noso control e que ten un papel decisivo no decorrer das nosas vidas. Eu mesmo, moitas veces tiven comprobado o que o azar fixo na miña vida, mudando completamente a direción das cousas por un detalle aparentemantemente sen importancia. De todos xeitos, para comprobar o poder do azar no seu maior grao de expresión aconséllovos La música del azar.
Agardo que non se lle suban os premios á cabeza e que volva outra vez polo camiño que marcou con mestría e no que eu seguirei agardando o seu retorno.

Os meus favoritos: Philip K. Dick

Xa teño falado del neste espazo (libre e sen canon), pero sobre todo de aspectos da súa vida e obra. Obra moi coñecida aínda que sexa pola adaptación ao cinema. Aínda que no caso de Blade Runner non é moi fiel ao libro, si que capta o espírito do mundo de Dick.
É precisamente ese mundo o que máis aprezo na súa obra. Ao contrario que outros autores da ciencia ficción de mediados do século pasado, non se afastaba da terra nin da súa realidade. É certo que si ten relatos e novelas situadas no espazo exterior e mesmo nas naves intergaláticas, pero o celme das súas historias está sempre situado nos EE.UU. da posguerra. Antibelicismo, paranoia conspiratoria, falta de liberdade, militarismo, desolación… De feito algún dos seus relatos sitúase no fin dos 40 nunha norteamérica preocupada pola ameaza nuclear e sen futuro máis alá da tiranía do goberno conspirador e manipulador. The man in the high castle sitúanos nun mundo no que alemáns e xaponeses gañaron a guerra e repartiron entre si Europa e os EE.UU. Esta temática terrestre foi o xermolo do Cyberpunk desenvolto anos máis tarde por xente coma William Gibson ou Bruce Sterling.
As grandes teimas de Dick sempre foron a falta de libertade, o descoñecemento da realidade, a morte, a manipulación e as drogas. Son estes temas recorrentes na súa obra e fan un todo, pois cada un deles lévanos ao seguinte.

Todas estas cousas crean na man do xenial escritor unhas historias orixinais, magnéticas e únicas que fixeron que non sexa capaz de deixar de lelas. O ano pasado, a editorial minotauro comezou a editar en castelán as antoloxías da súa narrativa breve, dividida en cinco volumes por orde cronolóxica. Aínda faltan por aparecer as dúas últimas e xa devezo por elas. Por medio destas antoloxías, fun vendo a evolución dun home que decidiu facer carreira de escritor e que nunca parou. Esa constancia deu unha obra moi prolífica, pero tamén, e hei ser sinceiro inconstante. Está claro que ten traballos moi frouxos pero son compensados con obras magníficas e perdurables no tempo.De feito ao ler agora a súa obra, poderíamos situarnos no contexto norteamericano e supoñer que a inquedanza de Dick podía pertencer a unha persoa do noso tempo.

Por todas estas cousas, foi un autor que me fascinou. O mundo de Dick sempre será un pouco o mundo do pastor. Aínda que estes mundos do pastor son máis os de Gibson, pero diso xa falarei outro día.

Manual para a pedantería profesional

Falar de libros que non se leu, está claro que quen máis e quen menos fixo algunha vez isto (podería aplicarse a outros eidos, coma o cinema). Disto trata un libro escrito polo profesor de literatura e psicanalista francés Pierre Bayard. O título é Comment parler des livres que l’on n’a pas lus?, que ven ser Como falar de libros que non liches?
Esta práctica resulta máis corrente do que semella, xa que como o propio autor sinala, é imposible ler todo: os clásicos de tódolos sistemas, as novidades, as propostas menos convencionais, os Best Sellers… No caso destes últimos, o caso faise máis notable, xa que todo o mundo fala deles con “coñecemento de causa” pero non todo o mundo os leu, aínda que como si que o fixo moita xente, semella que non se nota. Créase unha opinión sobre eles que é inherente a toda a poboación, un feito realmente curioso. Pasa tamén cos grandes clásicos canónicos. Se o pedante de profesión despreza os best sellers sen lelos, non sempre leu aqueles que cita e que pon como referencia sempre que pode.
Comentábame un amigo onte que existe a outra vertente, que é a de aquel que si que os leu pero négao por non axustarse ao que deberan ser as súas lecturas, ou mesmo os autores que negan ter lido nada posterior á súa xeración, nun alarde claramente esnob e lixeiramente patético na miña opinión (espero non recibir moitas pedras por isto…)
O caso é que o pedante si que é unha persoa entregada ao seu traballo, adícase a el as 24 horas do día, case nin durme, é capaz de estar ás 3 da mañá no medio da pista dunha disco rodeado/a de xente e aínda así falar de Tolstoi ou da necesidade de recuperar o teatro isabelino. Por sorte a esas horas hai remedios moi bos, como desviar a vista cara os diferentes corpos que te rodean ou se cadra ir pedir unha cervexa máis. Incluso 3 copas, non hai 3 malo. Se os funcionarios traballaran tanto como os pedantes, este país e o do lado andarían moito mellor.
O dito, este libro é un manual imprescindible para a profesión, é ao pedante o que Star Wars ao friki. Por se alguén está interesado e non sabe francés, seica Anagrama vai publicalo en español en breve. Eu xa teño ganas de botarlle unha ollada, ou se cadra non, pero farei como que si que o lin.

O novo Auster

Recentemente vinme nunha situación ben curiosa. Non é que sexa nada do outro mundo, xa que no fondo non deixa de ser unha mudanza dos hábitos. O caso é que fun mercar a nova novela de Auster, e topei coa sorpresa de que había unha traducción ao galego. Xa sei que “Brooklyn Follies” tamén fora editada por Galaxia, pero eu tiña o exemplar de Anagrama. Nun primeiro momento foi unha situación estraña, lería por primeira vez a Auster nunha lingua diferente, aínda que non é coma cando lle muda a voz a unha personaxe da TV, para min facíase raro. Acostumado á forma de expresarse nas versións en castelán, resultábame curioso ver formas novas na escrita. No fondo, isto non é relevante, xa que as expresións dos orixinais son diferentes á forza. A novidade polo tanto foi dobre, novo libro e nova lingua. A experiencia foi positiva, gostei de poder desfrutar dun dos meus autores favoritos no meu idioma.
Isto é algo que dende hai pouco comeza a ser posible. Non fai moito era imposible ter traduccións ao galego de algo posterior aos 80, e aínda menos que as traduccións apareceran ao mesmo tempo que as españolas. Como é obvio que non podemos ler a todos os autores no orixinal, é preciso ter boas traduccións no idioma de cada un. Isto comeza agora a ser unha realidade. Lía estes días atras en blogs amigos, comentarios ao respecto. O caso que citaba Mario de Houellebecq (A posibilidade dunha illa), é particularmente revelador. Temíase dende alguns sectores editoriais, que a competencia coas versións españolas non sería posible. Casos coma este demostran o contrario. Penso eu que o lector galego, opta polas traducións na súa lingua, sobre todo se é lector de literatura galega. É un xeito de potenciar e normalizar o sistema literario galego. Toda literatura precisa de traduccións, non é posible que estea aillada do resto da producción, aínda que teña particularidades. Paréceme un avance moi positivo tanto para o sector editorial galego coma para o propio sistema literario.
Cabe destacar o grande traballo de
Rinoceronte, que está a realizar grandes traduccións de libros moi interesantes. O tema das traduccións gaña especial importancia no medio editorial se temos en conta que no sistema estatal, o volume de venda das traduccións é moi superior (como cabe agardar) ao da producción propia.
Agora, o que se me fará estraño non será ler a Auster en Galego, senón ler a Houellebecq en español.

Máis de detectives

Estou pesado co tema, xa o sei. O caso é que da para moito. Falaba, mellor dito falabamos, estes días atrás de detectives; tanto nos comentarios coma noutros blogs. Os porqués da afección que nos suscitaban, o feito de que non pasen de moda, as iconas que perduran, en fin; os modelos básicos de linguaxe literaria e cinematográfica (sen excluír á banda deseñada por suposto) que foron creados nun momento dado coas novelas de detectives e que agora son referencia de múltiples obras. Ao falar da súa influenza, non nos podemos limitar á temática. Hai moitos aspectos que crearon escola, como o vestiario, as poses e a música. A que ven todo isto? Pois ven ao conto dunha serie anime que tiven oportunidade de ver recentemente e que me recordou constantemente a Hammett e Chandler, pero non na trama (nada a ver), senón nas descricións de personaxes e lugares. A serie en cuestión é Cowboy Bebop. Narra as aventuras duns cazadores de recompensas nun futuro próximo á estética ciberpunk (o propio termo Cowboy recorda a Gibson) pero con pequenos matices. Hai moitos elementos da novela negra americana nesta producción xaponesa: personaxes solitarias, afeccionadas ao bourbon, vestidas á moda dos anos 40; locais de jazz clandestinos, gángsters, etc.
É unha adaptación curiosa e aínda que non creo que sexa a intención principal da serie, parece unha recreación en clave futura dos ambientes Chandlerianos. Semellábame imposible desviar a mente das vellas historias ao visionar Cowboy Bebop.

Todos estes elementos reforzan se cabe máis aínda a idea da grande influenza que exerceron estas historias en toda a producción futura.

Dick e as lendas

Como xa dixera, ía falar da vida de K.Dick e de Chandler. O feito é que facer aquí unha exposición da vida e feitos do noso Señor da Ciencia-Ficción pareceume un pouco absurdo xa que na wikipedia hai un artigo moi completo sobre a súa vida. De todos xeitos, por se non vos apetece ler otras páxinas (agradezo que non cambiedes de canal) farei un esbozo dos aspectos máis peculiares da súa existencia.
É curioso que en vida non foi coñecido, aínda que si recoñecido e aclamado polos seus contemporáneos, destacando a Stanislaw Lem (autor de Solaris, levada ao cinema en 1972 por Tarkovsky) e polos seguidores da C.F. O seu recoñecemento mundial veu tras Blade Runner (1982) de Ridley Scott, que está baseada na novela Do androids dream of electric sheep? do ano 68. O peor para el é que nin sequera foi quen de ver Blade Runner posto que faleceu antes da súa estrea.
A parte máis estraña da vida do mestre da ciencia ficción é a que ten a ver coas alucinacións que afirmaba sofrer, chegando a niveis de paranoia moi elevados. As súas visións ían dende xesuscristo e o imperio romano ata a máis alta tecnoloxía de control por láser. Chegou a afirmar que levaba unha vida dobre, sendo nunha delas Tomás, un cristián perseguido; e que a historia detivérase no s.I e o I.Romano non caera aínda. Tamén dixo estar en contacto cunha entidade de caracter divino á que se refería co nome de VALIS, que posteriormente deu título a un dos seus libros.
Tendo esto en conta, eu (e supoño que máis de un) pregúntome ata que punto é verdade todo isto. Foi certo que sofría estas alucinacións por causa das drogas ou era todo unha forma de reclamar atención cara a súa obra, afincada nun segundo plano permante. Moitas veces cítase o curioso caso no que insistiu en que seu fillo pequeno estaba a morrer e que tras numerosas probas, foille descoberta unha hernia inguinal que podería ter rematado coa vida do pequeno. O certo é que foi un adiantado ao seu tempo que non tivo en vida o recoñecemento que lle era propio.
A súa visión dos mundos futuros distaba moito das tranquilas e modernas vidas que presentaban outros autores da época, Dick adiantou varios anos o Ciberpunk que logo popularizaría William Gibson nos anos 80 e que aínda hoxe ten moita influenza en filmes coma Matrix e sobre todo no anime xaponés. Dick afondaba nas miserias humanas e na idea da autodestrucción do home. É recorrente na súa obra a época post-conflicto nuclear, isto pódese explicar polo medo real que tiña entón pola posibilidade de que isto acontecera. En vida foi contrario á guerra do Vietnam e simpatizou coa xeración Beat. É notable a influenza que tivo en posteriores autores do xénero.
Dito isto, queda claro que os grandes xenios sempre teñen un algo de misterio ao seu redor. Iso ou que son uns excéntricos ou uns tarados. Se queredes(mos) ser xenios, deberiamos ir creando as nosas propias lendas.

Dick e os clásicos

Philip K.Dick está de novo de actualidade. Non só se estreou recentemente o filme “A Scanner Darkly” baseado na novela homónima, ademáis acábase de anunciar que varias das súas obras, entre elas “Do androids sleep with electric sheep?” van ser publicadas na colección da Library of America. Nesta colección, edítanse os grandes clásicos da literatura norteamericana. A edición é do máis coidado que se pode ver, tapa dura en coiro e folla de biblia.
O editor Max Rudin comparaba a Philip K.Dick con Raymond Chandler, por facer uso de convencións de xéneros menores como a ciencia ficción ou a novela negra (concretamente das famosas revistas pulp) e convertilos en literatura de grande calidade. É unha cousa ben certa que todo xénero ten os seus maestros. Deixando á parte a catalogación de xéneros, e o desprestixio literario dalgúns, hai que dicir que das mentes de Chandler e Dick saíron algunhas das mellores historias do século XX. Non só polos libros e os filmes inspirados neles, senón pola influenza e a repercusión na cultura de masas que tiveron, quen non recorda os papeis de Bogart como Marlowe ou ao meu compadre Rick Deckard, interpretado por Harrison Ford . Estas personaxes son auténticas iconas da cultura actual, e por méritos propios. Tanto os das historias coma os propios actores, xa que ambos teñen moito peso, no caso de Harrison Ford a pesares da década execrable que leva. Ao seu favor ten ser Han Solo, Deckard, Indiana Jones… Xa lles (nos) gustaría a moitos.
Unha das cousas que teñen en común estes dous autores é a capacidade de recrear mundos que nos son axenos, uns por defecto e outros por exceso temporal, pero todos eles chegan a sernos cercanos, case propios. A intriga, ao contrario do que poida parecer, non é o elemento máis importante nestas historias. Hai moito máis que iso. A recreación de lugares (ficticios ou non) a capacidade de retrato de personaxes, a profundidade dos protagonistas e os debates internos; e o reflexo dunha socidade enferma que se destrúe a si mesma, o caos.
O detective, como vemos, non só indaga na investigación que se lle encomenda, senón que descobre para os lectores/espectadores todo un mundo de elementos moi ben conseguidos en ambos casos. Estas historias de detectives sempre foron moi populares, son case incontables os libros, filmes, series de TV, cómics, videoxogos… que tratan o asunto do detective dun ou outro xeito, son cousas que non pasan de moda, seguramente por todo isto.
Cabería dicir moitas máis cousas sobre ambos autores, posto que por facer similitudes, ambos tiveron unhas vidas bastante interesantes, seguramente voltarei a faler deles nalgún outro momento da viaxe.